Het effect van luchtvervuiling op de gezondheid in Brussel, Luik en Antwerpen

Open
Luchtverontreiniging houdt een gevaar in voor de volksgezondheid. Als fijn stof in de lucht vermindert in hoeveelheid, zullen op jaarbasis honderden mensen minder sterven aan hart- en ademhalingsaandoeningen. Dat is één van de conclusies van de NEHAP-studie ‘Steden en Vervuiling’ die in 2008 werd voorgesteld. In deze studie werden de gevolgen van luchtverontreiniging op de gezondheid onderzocht in 3 Belgische steden: Brussel, Antwerpen en Luik. In een tweede fase van het project werden de resultaten kenbaar gemaakt aan de gemeenten.


Waarom deze studie?
 
Berekenen welk effect luchtvervuiling heeft op de gezondheid, zoals het aantal doden of het aantal ziekenhuisopnamen dient twee doelen: enerzijds wordt de huidige situatie in kaart gebracht. Anderzijds levert een dergelijke studie hulpmiddelen aan alle beleidsmakers, zowel op lokaal als regionaal niveau, zodat zij beleidsmatig luchtverontreiniging efficiënter kunnen bestrijden.

 


De methodologie
 
De Europese Unie ondersteunt al sinds vele jaren het APHEIS-systeem (Air Pollution and Health: A European Information System) om de impact van luchtvervuiling op de gezondheid te meten. Deze methodologie werd eveneens aangewend in de Belgische NEHAP-studie “Steden en Vervuiling”.

 


In de studie werd voornamelijk de hoeveelheid PM10 gemeten. Dit is fijn stof met een diameter kleiner dan 10 micrometer. Ter vergelijking: een menselijk haar heeft een gemiddelde van 70 micrometer. Stofdeeltjes die kleiner zijn dan PM10 kunnen diep doordringen in de longen.

 


De hoeveelheid PM10 werd gemeten via stations. Luchtvervuilingsgegevens zijn publieke gegevens. Ze zijn in de drie steden makkelijk te verkrijgen.

 


Sterftecijfers kwamen via overlijdensberichten.

 


Cijfers over het aantal ziekenhuisopnames werden verkregen van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid.

 


Organisatie van de studie
 
Voor Brussel werden de 19 gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in de studie betrokken met in totaal 999.899 inwoners. Voor Luik 10 gemeenten met 428.234 inwoners en voor Antwerpen 7 gemeenten met 567.728 inwoners. Deze studie strekte zich dus uit over bijna 2 miljoen inwoners.

 


Het jaar waarin de studie zich voltrok was 2004.

 


De resultaten van de studie
 

  • In de 3 steden werd de impact van PM10 bestudeerd voor de zeer korte termijn (48 uur), de korte termijn (40 dagen) en de lange termijn.
  • Voor de zeer korte termijn geldt: als de hoeveelheid PM10 wordt teruggebracht tot 20 microgram per kubieke meter, kunnen 163 voortijdige sterfgevallen (83 cardiovasculair en 43 ademhaling) per jaar worden vermeden.
  • Voor de korte termijn geldt: als de hoeveelheid PM10 wordt teruggebracht tot 20 microgram per kubieke meter, kunnen331 voortijdige sterfgevallen (194 cardiovasculair en 140 ademhaling) per jaar worden vermeden.
  • Voor de lange termijn geldt: als de hoeveelheid PM10 wordt teruggebracht tot 20 microgram per kubieke meter, kunnen1079 voortijdige sterfgevallen per jaar worden vermeden.

 

De impact in Luik was het grootst, ook al waren de verschillen met Brussel en Antwerpen niet significant.

 


De Kindersterfte in Europa ligt sowieso laag, dus ligt ook het sterftecijfer gerelateerd aan luchtvervuiling zeer laag. Als de hoeveelheid PM10 wordt teruggebracht tot 20 microgram per kubieke meter, kunnen 2,47 sterftes bij kinderen vermeden worden.

 


Wat ziekenhuisopnames betreft, kunnen bij dezelfde vermindering van PM10 561 ademhalingsziektes en 257 hartziektes vermeden worden.

 


Communicatie van de studie
 
In een tweede fase van de studie werden de resultaten kenbaar gemaakt aan de beleidsmakers van de verschillende gemeenten. Het belang van de resultaten als ondersteuning voor het beleid, werd onderstreept. Een infosessie in januari 2008 gaf meer tekst en uitleg aan de gemeenten. 13 gemeenten waren daarop aanwezig. De communicatie naar de beleidsmakers was evenwel niet optimaal. In de toekomst zullen de beleidsmakers van elke gemeente een gepersonaliseerde presentatie krijgen. Dit zal ongetwijfeld de interesse in de studie doen toenemen.

 


Aanbevelingen
 
de studie maakt een aantal aanbevelingen naar de toekomst toe:

  • Een dergelijke studie zou regelmatig moeten herhaald worden voor alle grote steden in België om de impact van luchtvervuiling op de volksgezondheid te evalueren. België is op gebied van fijn stof in de lucht immers één van de vervuildste gebieden in Europa.
  • De kost van deze studies zal laag liggen. Sterftecijfers, cijfers over ziekenhuisopnames en cijfers over luchtvervuiling kunnen tegenwoordig zeer efficiënt aangewend worden om de impact van veranderingen in de luchtvervuiling op de volksgezondheid te evalueren.